{"id":767,"date":"2025-07-29T13:18:46","date_gmt":"2025-07-29T11:18:46","guid":{"rendered":"https:\/\/bcu.opole.pl\/bcu2\/?p=767"},"modified":"2025-07-29T14:18:38","modified_gmt":"2025-07-29T12:18:38","slug":"nie-szkoda-papieru-o-przewadze-materialow-drukowanych-w-edukacji-i-nie-tylko","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bcu.opole.pl\/bcu2\/2025\/07\/29\/nie-szkoda-papieru-o-przewadze-materialow-drukowanych-w-edukacji-i-nie-tylko\/","title":{"rendered":"Nie szkoda papieru! O przewadze materia\u0142\u00f3w drukowanych w edukacji i nie tylko"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Nie szkoda papieru! <\/strong>
O przewadze materia\u0142\u00f3w drukowanych w edukacji i nie tylko<\/h2>\n\n\n\n

Edukacja w erze cyfrowej<\/strong>\\<\/p>\n\n\n\n

Wyniki bada\u0144 PISA (Programme for International Student Assessment \u2013 Programu Mi\u0119dzynarodowej Oceny Umiej\u0119tno\u015bci Uczni\u00f3w), przeprowadzonych w 2022 r., jasno pokazuj\u0105, \u017ce umiej\u0119tno\u015bci czytelnicze uczni\u00f3w w krajach OECD uleg\u0142y drastycznemu pogorszeniu. \u015aredni spadek wynik\u00f3w wyni\u00f3s\u0142 10 punkt\u00f3w, co jest r\u00f3wnoznaczne z utrat\u0105 p\u00f3\u0142 roku nauki czytania. Tak du\u017cy regres w historii bada\u0144 PISA nie mia\u0142 wcze\u015bniej miejsca, a dane wskazuj\u0105, \u017ce problem ten pojawi\u0142 si\u0119 jeszcze przed pandemi\u0105 COVID-19. Singapur, Irlandia, Japonia, Korea, Tajwan i Estonia osi\u0105gaj\u0105 najlepsze wyniki w czytaniu, podczas gdy kilkakraj\u00f3w europejskich, w tym S\u0142owenia, Niderlandy, S\u0142owacja, Malta, Serbia, Islandia, Grecja, Rumunia i Cypr, osi\u0105gaj\u0105 wyniki statystycznie znacznie poni\u017cej \u015bredniej OECD. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 kraj\u00f3w europejskich oscyluje wok\u00f3\u0142 \u015bredniej OECD, a Wielka Brytania, Finlandia, Dania, Polska, Czechy, Szwecja, Szwajcaria i W\u0142ochy osi\u0105gaj\u0105 wyniki powy\u017cej \u015bredniej. Jednak spadki wynik\u00f3w mia\u0142y miejsce w Norwegii, Niderlandach, Polsce, Finlandii, S\u0142owenii, Niemczech, Hiszpanii, Szwecji, Grecji, Francji i Islandii. \u015arednio 26% uczni\u00f3w w krajach OECD sklasy\ufb01kowano jako osi\u0105gaj\u0105cych s\u0142abe wyniki w czytaniu.<\/p>\n\n\n\n

Wcze\u015bniejsze dane pokazuj\u0105, \u017ce a\u017c 68% uczni\u00f3w w krajach OECD wykazuje ograniczone lub \u017cadne umiej\u0119tno\u015bci nawigacji cyfrowej (PISA 2018), podczas gdy opublikowana cztery lata p\u00f3\u017aniej ocena informuje, \u017ce umiarkowane korzystanie z urz\u0105dze\u0144 cyfrowych wi\u0105\u017ce si\u0119 z wy\u017cszymi wynikami w nauce, a nadmierne lub niew\u0142a\u015bciwe korzystanie koreluje z wynikami ni\u017cszymi.<\/p>\n\n\n\n

Uczniowie coraz rzadziej si\u0119gaj\u0105 po ksi\u0105\u017cki, a ich kontakt z d\u0142u\u017cszymi tekstami ogranicza si\u0119 do kr\u00f3tkich wpis\u00f3w w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych, nag\u0142\u00f3wk\u00f3w wiadomo\u015bci oraz streszcze\u0144. Badania wskazuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce uczniowie, kt\u00f3rzy sp\u0119dzaj\u0105 wi\u0119cej ni\u017c siedem godzin dziennie na urz\u0105dzeniach cyfrowych, osi\u0105gaj\u0105 gorsze wyniki w matematyce i czytaniu, ni\u017c ich r\u00f3wie\u015bnicy korzystaj\u0105cy z tradycyjnych metod nauki. Jednym z g\u0142\u00f3wnych problem\u00f3w zwi\u0105zanych z cyfryzacj\u0105 edukacji jest fakt, \u017ce dzieci i m\u0142odzie\u017c coraz cz\u0119\u015bciej ucz\u0105 si\u0119 powierzchownie. Przegl\u0105daj\u0105c tre\u015bci na ekranie, nie koncentruj\u0105 si\u0119 na ich g\u0142\u0119bszym zrozumieniu, co przenosi si\u0119 na ich nawyki czytelnicze. Czytanie ksi\u0105\u017cek czy podr\u0119cznik\u00f3w wymaga skupienia i pozwala lepiej przyswoi\u0107 oraz zapami\u0119ta\u0107 informacje.<\/p>\n\n\n\n

Przegl\u0105d bada\u0144 przeprowadzony przez Uniwersytet w Stavanger potwierdzi\u0142, \u017ce osoby czytaj\u0105ce d\u0142ugie teksty drukowane osi\u0105gaj\u0105 lepsze wyniki w nauce ni\u017c te, kt\u00f3re korzystaj\u0105 wy\u0142\u0105cznie z ekran\u00f3w. \u015arodowisko cyfrowe sprzyja szybkiemu i pobie\u017cnemu przetwarzaniu informacji, podczas gdy tradycyjne materia\u0142y drukowane wspieraj\u0105 dog\u0142\u0119bne zrozumienie i logiczne my\u015blenie. Dlatego w krajach, kt\u00f3re od lat stawiaj\u0105 na edukacj\u0119 cyfrow\u0105, takich jak kraje skandynawskie, coraz cz\u0119\u015bciej m\u00f3wi si\u0119 o konieczno\u015bci powrotu do tradycyjnych ksi\u0105\u017cek. W Szwecji, kt\u00f3ra przez lata promowa\u0142a wykorzystanie technologii w szko\u0142ach, rz\u0105d podj\u0105\u0142 decyzj\u0119 o inwestycji ponad 650 mln koron w drukowane podr\u0119czniki, poniewa\u017c wyniki uczni\u00f3w zacz\u0119\u0142y si\u0119 pogarsza\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Nadmiar technologii nie sprzyja zdobywaniu wiedzy<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Nie tylko wyniki bada\u0144 PISA i eksperci zajmuj\u0105cy si\u0119 edukacj\u0105 alarmuj\u0105 o negatywnych skutkach nadmiernej cyfryzacji szk\u00f3\u0142. Nauczyciele i rodzice r\u00f3wnie\u017c dostrzegaj\u0105 problem. Badania \ufb01rmy Epson, zlecone \ufb01rmie zewn\u0119trznej Focaldata, wykaza\u0142y, i\u017c 85% nauczycieli i 70% rodzic\u00f3w uwa\u017ca, \u017ce materia\u0142y drukowane s\u0105 bardziej skuteczne w nauczaniu ni\u017c ich cyfrowe odpowiedniki. W ramach tego projektu od sierpnia do wrze\u015bnia 2024 r. przeprowadzono ankiety w 20 krajach europejskich, obejmuj\u0105c 4239 nauczycieli i 20 690 rodzic\u00f3w (dzieci w wieku od 8 do 16 lat). W Polsce wzi\u0119\u0142o w nim udzia\u0142 203 nauczycieli i 1032 rodzic\u00f3w. Cho\u0107 badania przeprowadzono po latach inwestycji w wyposa\u017canie szk\u00f3\u0142 i uczni\u00f3w w nowe technologie, obecnie 34% nauczycieli jest zaniepokojonych potencjalnym negatywnym wp\u0142ywem u\u017cywania laptop\u00f3w i tablet\u00f3w na proces nauczania. R\u00f3wnocze\u015bnie zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 zar\u00f3wno nauczycieli, jak i rodzic\u00f3w (87%) dostrzega pozytywne skutki wykorzystania w szkole tradycyjnych drukowanych podr\u0119cznik\u00f3w i \u0107wicze\u0144. A\u017c 83% pedagog\u00f3w wskaza\u0142o na co najmniej jeden problem zwi\u0105zany z wp\u0142ywem urz\u0105dze\u0144 elektronicznych na przebieg lekcji. Ponad jedna czwarta (28%) obserwuje spadek umiej\u0119tno\u015bci czytania, 24% zauwa\u017cy\u0142o pogorszenie zapami\u0119tywania wiedzy, 30% widzi zmniejszenie zaanga\u017cowania dzieci i m\u0142odzie\u017cy w zaj\u0119cia, a 22% \u0142\u0105czy obni\u017cenie wynik\u00f3w nauczania z przyswajaniem wiedzy z ekran\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Badania firmy Epson, zlecone firmie zewn\u0119trznej Focaldata, wykaza\u0142y,<\/strong> i\u017c 85% nauczycieli i 70% rodzic\u00f3w uwa\u017ca, \u017ce materia\u0142y drukowane s\u0105 bardziej skuteczne w nauczaniu ni\u017c ich cyfrowe odpowiedniki<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Epson<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Prawie dwie trzecie (63%) nauczycieli twierdzi, \u017ce tradycyjne papierowe podr\u0119czniki i zeszyty \u0107wicze\u0144 poprawiaj\u0105 czytanie, podczas gdy 45% nauczycieli i 47% rodzic\u00f3w uwa\u017ca, \u017ce pozwalaj\u0105 one na lepsze przyswojenie wiedzy. Ponadto odpowiednio 49% i 46% twierdzi, \u017ce materia\u0142y te lepiej wspieraj\u0105 r\u00f3\u017cne style uczenia si\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Co trzecia osoba nauczaj\u0105ca dzieci (30%) s\u0105dzi, \u017ce w\u0142adze powinny rozwa\u017cy\u0107, czy wprowadzenie laptop\u00f3w lub tablet\u00f3w jest zawsze dobrym rozwi\u0105zaniem, a 42% kadry twierdzi, \u017ce decydenci nie maj\u0105 wystarczaj\u0105cego kontaktu ze \u015brodowiskiem szkolnym, by m\u00f3c formu\u0142owa\u0107 najlepsze rekomendacje. Badania wskazuj\u0105, \u017ce nauczyciele i rodzice oczekuj\u0105 r\u00f3wnowagi w stosowaniu technologii i materia\u0142\u00f3w drukowanych w szko\u0142ach, co powinno by\u0107 uwzgl\u0119dnione w zam\u00f3wieniach publicznych dla szk\u00f3\u0142. Wielu rodzic\u00f3w uwa\u017ca ponadto, \u017ce kwestia zbyt d\u0142ugiego czasu sp\u0119dzanego przed ekranem cz\u0119sto bywa \u017ar\u00f3d\u0142em kon\ufb02ikt\u00f3w z dzie\u0107mi [1]<\/sup>, a 62% zgadza si\u0119, \u017ce posiadanie laptop\u00f3w w szko\u0142ach utrudnia im zarz\u0105dzanie czasem sp\u0119dzanym przed ekranem w domu, zw\u0142aszcza gdy praca domowa jest odrabiana online. Badania statystyczne r\u00f3wnie\u017c potwierdzaj\u0105, \u017ce dzieci ucz\u0105 si\u0119 lepiej z materia\u0142\u00f3w papierowych ni\u017c z ekran\u00f3w [2]<\/sup>. R\u00f3wnocze\u015bnie ponad po\u0142owa rodzic\u00f3w (56%) i jeszcze wi\u0119cej nauczycieli (61%) domaga si\u0119 r\u00f3wnowagi w korzystaniu z technologii w szko\u0142ach, aby by\u0142a pomocna w nauczaniu. Wymaga to takiego podej\u015bcia, kt\u00f3re \u0142\u0105czy zasoby cyfrowe i papierowe.<\/p>\n\n\n\n

Materia\u0142y drukowane budz\u0105 zaufanie (i sprzedaj\u0105!)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Materia\u0142y drukowane odgrywaj\u0105 kluczow\u0105 rol\u0119 nie tylko w edukacji. Tradycyjny druk wci\u0105\u017c pozostaje niezwykle skuteczny w marketingu, szczeg\u00f3lnie w kampaniach typu direct mail i door drop. W dobie internetu i reklamy online mog\u0142oby si\u0119 wydawa\u0107, \u017ce tradycyjne ulotki, broszury czy katalogi trac\u0105 na znaczeniu, jednak dane pokazuj\u0105 zupe\u0142nie inny obraz. Badania przeprowadzone przez organizacj\u0119 JicMail wykaza\u0142y, \u017ce 77% przesy\u0142ek direct mail jest odbieranych i czytanych przez odbiorc\u00f3w, co stanowi najwy\u017cszy wynik w historii tego badania. Ponadto na przeczytanie przesy\u0142ki direct mail odbiorcy po\u015bwi\u0119caj\u0105 \u015brednio 133 sekundy, co jest znacznie d\u0142u\u017cszym czasem interakcji ni\u017c w przypadku reklam cyfrowych. Wielu ekspert\u00f3w marketingu zwraca uwag\u0119 na fakt, \u017ce tradycyjna reklama drukowana anga\u017cuje odbiorc\u00f3w na g\u0142\u0119bszym poziomie ni\u017c reklama internetowa. W przeciwie\u0144stwie do reklam online, kt\u00f3re s\u0105 cz\u0119sto ignorowane przez u\u017cytkownik\u00f3w (zjawisko tzw. \u015blepoty banerowej), materia\u0142y drukowane przyci\u0105gaj\u0105 uwag\u0119 i s\u0105 postrzegane jako bardziej wiarygodne. Ponadto konsumenci w wy\u017cszym stopniu anga\u017cuj\u0105 si\u0119 w materia\u0142y reklamowe, kt\u00f3re mog\u0105 \ufb01zycznie dotkn\u0105\u0107 i przejrze\u0107 w dowolnym czasie. Badania pokazuj\u0105, \u017ce kampanie direct mail maj\u0105 r\u00f3wnie\u017c wysoki wsp\u00f3\u0142czynnik konwersji \u2013 6% odbiorc\u00f3w podejmuje decyzj\u0119 zakupow\u0105 po otrzymaniu drukowanej reklamy, a po\u0142owa z tych zakup\u00f3w odbywa si\u0119 online. To dowodzi, \u017ce drukowane materia\u0142y nie tylko skutecznie przyci\u0105gaj\u0105 uwag\u0119, lecz tak\u017ce generuj\u0105 realne dzia\u0142ania konsument\u00f3w. Reklama drukowana mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c bardziej efektywna w dotarciu do starszych grup wiekowych, kt\u00f3re rzadziej korzystaj\u0105 z internetu i niech\u0119tnie klikaj\u0105 w reklamy online. W wielu bran\u017cach, takich jak us\u0142ugi \ufb01nansowe, ubezpieczenia czy handel detaliczny, drukowane katalogi i ulotki pozostaj\u0105 kluczowym elementem strategii marketingowych. W ostatnich latach, w obliczu nadmiaru tre\u015bci cyfrowych i przeci\u0105\u017cenia informacyjnego, coraz wi\u0119cej \ufb01rm decyduje si\u0119 na powr\u00f3t dotradycyjnych materia\u0142\u00f3w reklamowych, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 im skutecznie wyr\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 na tle konkurencji.<\/p>\n\n\n\n

Papier ma moc<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Umiej\u0119tno\u015b\u0107 czytania i pisania pozostaje jednym z najwa\u017cniejszych \ufb01lar\u00f3w dzisiejszego spo\u0142ecze\u0144stwa. Pewno\u015b\u0107, \u017ce m\u0142odzi ludzie potra\ufb01\u0105 dobrze czyta\u0107 i rozumiej\u0105 otaczaj\u0105cy ich \u015bwiat, jest warunkiem wst\u0119pnym ich uczestnictwa w demokratycznym spo\u0142ecze\u0144stwie. Bior\u0105c pod uwag\u0119 niespotykany dot\u0105d spadek umiej\u0119tno\u015bci czytania, zdolno\u015bci matematycznych i zwi\u0105zanych z naukami \u015bcis\u0142ymi oraz ch\u0119\u0107 zabezpieczenia europejskich system\u00f3w edukacji na przysz\u0142o\u015b\u0107, wskazane jest przemy\u015blane podej\u015bcie i podejmowanie decyzji na podstawie bada\u0144 naukowych, je\u015bli chodzi o cyfrowy lub drukowany system edukacji. Kluczowe jest znalezienie r\u00f3wnowagi mi\u0119dzy materia\u0142ami papierowymi i elektronicznymi, przy zwr\u00f3ceniu szczeg\u00f3lnej uwagi na mocne i s\u0142abe strony ka\u017cdego z nich. Poniewa\u017c druk oferuje wyra\u017ane korzy\u015bci w zakresie koncentracji, rozumienia, zapami\u0119tywania i rozwoju umiej\u0119tno\u015bci g\u0142\u0119bokiego czytania, konieczne jest uznanie ksi\u0105\u017cek drukowanych za integralny i trwa\u0142y element edukacji w szko\u0142ach. Podobnie w biznesie \u2013 w marketingu bezpo\u015brednim drukowane ulotki, broszury i katalogi anga\u017cuj\u0105 odbiorc\u00f3w na d\u0142u\u017cej, s\u0105 bardziej wiarygodne i maj\u0105 wy\u017cszy wsp\u00f3\u0142czynnik konwersji ni\u017c reklamy internetowe. W obliczu tych fakt\u00f3w kluczowe jest znalezienie r\u00f3wnowagi mi\u0119dzy wykorzystaniem technologii cyfrowych a tradycyjnymi materia\u0142ami drukowanymi, tak aby maksymalizowa\u0107 skuteczno\u015b\u0107 dzia\u0142a\u0144 edukacyjnych i marketingowych.
Wszystkie przedstawione w artykule argumenty \u2013 zar\u00f3wno wyniki bada\u0144 edukacyjnych, jak i obserwacje rynkowe \u2013 prowadz\u0105 do jednoznacznego wniosku: druk pozostaje no\u015bnikiem wiedzy, kt\u00f3ry sprzyja g\u0142\u0119bokiemu uczeniu si\u0119, koncentracji i zapami\u0119tywaniu, a jednocze\u015bnie skutecznie buduje zaufanie w komunikacji marketingowej. Te fakty pozwalaj\u0105 z optymizmem patrze\u0107 na przysz\u0142o\u015b\u0107 bran\u017cy poligra\ufb01cznej, kt\u00f3ra \u2013 mimo cyfrowej transformacji \u2013 nie traci na znaczeniu, lecz zyskuje now\u0105 rol\u0119. Tym samym uzasadniona jest potrzeba rozwijania nowoczesnej edukacji zawodowej powi\u0105zanej z poligra\ufb01\u0105 \u2013 zar\u00f3wno w szko\u0142ach bran\u017cowych i technikach, jak i w ramach kszta\u0142cenia ustawicznego. Szczeg\u00f3ln\u0105 rol\u0119 w tym procesie mog\u0105 odegra\u0107 bran\u017cowe centra umiej\u0119tno\u015bci, kt\u00f3re tworz\u0105 now\u0105 jako\u015b\u0107 w przygotowaniu przysz\u0142ych kadr dla gospodarki, \u0142\u0105cz\u0105c edukacj\u0119 formaln\u0105 z praktyk\u0105 zawodow\u0105 i odpowiadaj\u0105c na realne potrzeby poszczeg\u00f3lnych sektor\u00f3w przemys\u0142u.<\/p>\n\n\n\n

[1] Pew Research Centre, Jak nastolatki i rodzice podchodz\u0105 do czasu sp\u0119dzanego przed ekranem.
[2] Teachers College Uniwersytet Columbia: Z bada\u0144 m\u00f3zgu przeprowadzonych przez Teachers College na Uniwersytecie Columbia wynika, \u017ce dzieci lepiej rozumiej\u0105 tekst odczytywany z papieru ni\u017c wy\u015bwietlany na ekranie.<\/p>\n\n\n\n

Autor: Anna Naruszko<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nie szkoda papieru! O przewadze materia\u0142\u00f3w drukowanych w edukacji i nie tylko Edukacja w erze cyfrowej\\ Wyniki bada\u0144 PISA (Programme for International Student Assessment \u2013 Programu Mi\u0119dzynarodowej Oceny Umiej\u0119tno\u015bci Uczni\u00f3w), przeprowadzonych w 2022 r., jasno pokazuj\u0105, \u017ce umiej\u0119tno\u015bci czytelnicze uczni\u00f3w w krajach OECD uleg\u0142y drastycznemu pogorszeniu. \u015aredni spadek wynik\u00f3w wyni\u00f3s\u0142 10 punkt\u00f3w, co jest r\u00f3wnoznaczne […]<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":768,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[12],"tags":[],"class_list":["post-767","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-artykuly-branzowe"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t